Erfgoed in beweging: tussen bewaring en devotie

Brussel, 27-28 april 2017

Pas in de laatste jaren van de 20ste eeuw werd immaterieel erfgoed onder de impuls van UNESCO erkend als een essentiële component van het culturele erfgoed van de mensheid. Orale tradities, traditioneel vakmanschap, sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten worden nu beschouwd als fundamentele elementen van de culturele diversiteit. De overheidsinstanties moeten dus waken over het behoud ervan voor toekomstige generaties.

Verschillende erkende manifestaties van immaterieel cultureel erfgoed kennen een complexe problematiek. Dit is het geval voor bepaalde rituele en feestelijke praktijken gecentreerd rond objecten die herinnerings- of religieuze waarden overbrengen. Allerhande processies, religieus of profaan, gaan vaak gepaard met het verplaatsen van roerende objecten die zelf een hoge erfgoedwaarde hebben en op hun beurt een uitdrukking zijn van de gemeenschap die hen heeft voortgebracht. Denk bijvoorbeeld aan de oude beelden of reliquiaria die op vaste tijden naar buiten worden gebracht in omstandigheden die soms een gevaar vormen voor hun conservatie. Er bestaat dus een waardenconflict tussen evenementen die afhankelijk zijn van immaterieel erfgoed en de kostbare objecten die hen ondersteunen. Een gelijkaardig waardenconflict kan ook bestaan voor één en hetzelfde object, dat enerzijds erkend kan worden als devotiestuk, en anderzijds als erfgoedobject.

Naar aanleiding van de vijftiende verjaardag van het decreet van de Federatie Wallonië-Brussel (FWB) over roerende cultuurgoederen en het orale en immateriële erfgoed hebben de Direction du Patrimoine culturel van de FWB en het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) de handen in elkaar geslagen. Ze willen een reflectie op gang brengen over hoe de tegengestelde waarden van immateriële manifestaties en het roerend erfgoed dat er de materiële drijfveer van vormt, kunnen worden verzoend. Het doel is om niet louter gevalstudies te behandelen, maar om de mechanismes te ontrafelen die op harmonieuze wijze de op processies rondgedragen objecten en de evenementen die ze opluisteren kunnen bestendigen. Zo willen we komen tot concrete oplossingen die kunnen helpen om de risicoanalyse en de omstandigheden van de verplaatsing, veiligheid en manipulatie van deze objecten te verbeteren.

Het colloquium zal plaatsvinden in het auditorium van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (Jubelpark 1, BE-1000 Brussel) op donderdag 27 en vrijdag 28 april 2017.

 De akten zullen worden uitgegeven door de FWB.   

Organisatiecomité :

Marjolijn Debulpaep (IRPA-KIK)

Mallorie Duplouy (FWB)

Géraldine Jaffré (FWB)

Pierre-Yves Kairis (IRPA-KIK)

Caroline Marchant (FWB)

Emmanuelle Mercier (IRPA-KIK)

Ieva Mikutavičiūté (FWB)

Nathalie Nyst (FWB)

Fanny Van Cleven (IRPA-KIK)

Claude Vandewattyne (FWB)